ਜੀਵਨ ਕੋ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਿਕ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਯਾ ਕੋ ਚਲਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਚਲਨਾ ਯਾਨੀ ਉਸ ਮੇਂ ਗਤੀ ਕਾ ਹੋਨਾ ਆਵਸ਼ਯਕ ਹੈ ਕਿਯੋਂਕਿ ਗਤਿ ਕੇ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਗਤਿ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਵੀ ਅਪਨੀ ਧੁਰੀ ਪਰ ਚਲਤੀ ਰਹਤੀ ਹੈ। ਸਮਯ ਚਲਤੇ-ਚਲਤੇ ਏਕ ਕਸ਼ੱਣ ਸੇ ਏਕ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੇਂ ਬਦਲ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਸਮਯ ਕੀ ਇਸੀ ਗਤਿ ਕੋ ਪਹਚਾਨਕਰ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਕਦਮ-ਸੇ-ਕਦਮ ਮਿਲਾਕਰ ਜੋ ਚਲਨਾ ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਵਹੀ ਅਪਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੋ ਭੀ ਪਹਚਾਨਤੇ ਹੈਂ। ਔਰ ਜੋ ਅਪਨੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੋ ਪਹਚਾਨਤੇ ਹੈਂ ਵਹੀ ਉਸੇ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਪਾਤੇ ਹੈਂ।

ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾ ਮਹੱਤਵ

ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਸਫ਼ਲਤਾ ਕਿਸੀ ਕੋ ਤੋਹਫ਼ੇ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਤੀ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਕੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਐਸੀ ਸਤਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਸੇ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੜਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਕਾ ਨਾਮ ਹੈ ਸੰਘਰਸ਼। ਜਿਸ ਤਰਹ ਮਝਧਾਰ ਮੇਂ ਫੰਸੀ ਨਾਵ ਕਿਨਾਰੇ ਪਰ ਬੈਠਕਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਸਕਤੀ, ਉਸੀ ਤਰਹ ਬਿਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੇ ਜੀਵਨ ਕੀ ਨਾਵ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਸਕਤੀ। ਅਗਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਤੋ ਸੋਨਾ ਆਗ ਮੇਂ ਤਪਕਰ ਕਿਓਂ ਨਿਕਲਤਾ? ਜੀਵਨ ਕਾ ਰਹੱਸਯ ਯਦਿ ਖੋਜਨਾ ਹੈ ਤੋ ਉਸੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੇਂ ਹੀ ਖੋਜਨਾ ਹੋਗਾ।
ਦਰਅਸਲ, ਹਮ ਜਿਸੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾ ਨਾਮ ਦੇਤੇ ਹੈ, ਵਹ ਔਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬਲਿਕ ਹਮਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕੀ ਏਕ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਮਾਰਾ ਆਤਮਬਲ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਔਰ ਵਿਯਕਤਿਤਵ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਅਗਰ ਹਮਾਰੀ ਹਥੇਲੀ ਮੇਂ 'ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ' ਹੈ

ਵਿਵਾਹ

ਸ਼ਾਦੀ ਏਕ ਐਸੀ ਵਿਯਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਮੇਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਮਿਲਨ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਬਲਿਕ ਦੋ ਪਰਿਵਾਰੋਂ ਕਾ, ਦੋ ਸਮਾਜੋਂ ਕਾ ਔਰ ਦੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਯੋਂ ਕਾ ਭੀ ਮਿਲਨ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਕੇ ਧਰਤੀ ਪਰ ਆਨੇ ਸੇ ਭਲੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਕਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋ ਗਯਾ ਹੋ, ਲੇਕਿਨ ਸਾਮਾਜਿਕ ਵਿਯਵਸਥਾ ਕੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁਈ ਵਿਵਾਹ ਸੇ। ਇਸੀ ਵਿਯਵਸਥਾ ਨੇ ਹਮਾਰੇ ਸਮਾਜ ਕੋ ਏਕਤਾ ਔਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀ। ਇਸੀ ਲੀਏ ਤੋ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟ ਯਾਨੀ ਪਰਿਯਾਵਰਣ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਕੋ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਸਮਾਜ ਕਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਯਮ ਰਖਤੀ ਹੈ-ਸ਼ਾਦੀ।
ਸ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਵਹ ਵਿਯਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਏਕ ਸਮਾਜ ਕੋ ਵਿਕਿਸਿਤ ਤੋ ਕਰਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਸਾਥ ਹੀ ਏਕ ਵਿਯਕਤਿ ਕੋ ਮਾਨਸਿਕ, ਸਾਰੀਰਿਕ ਔਰ ਅਧਿਯਾਤਮਕ ਪੂਰਣਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤੀ ਹੈ।

ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ

ਸਹੀ ਮਾਅਨੇ ਮੇਂ, ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਕਭੀ ਪਤਿ ਕੀ ਆਦਤ ਪਤਨੀ ਕੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਤੀ ਹੈ ਤੋ ਕਭੀ ਪਤਨੀ ਕੀ ਆਦਤ ਪਤਿ ਕੋ।
ਪਤਨੀ ਕਹਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤਿ ਭੁਲੱਕੜ ਹੈ ਤੋ ਪਤਿ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਪਤਨੀ ਝਗੜਾਲੂ। ਪਤਨੀ ਕਹਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤਿ ਉਨਕੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੁਨਤੇ ਤੋ ਪਤਿ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਹ ਹੋਤੀ ਹੈ ਕਿ ਯੇ ਕੁਛ ਕਹਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਤੀ।
ਏਕ ਪਤਨੀ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਥੀ ਕਿ ਉਨਕੇ ਪਤਿ ਰਾਤ ਕੋ

ਏਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕਾ ਢਾਂਚਾ ਚਾਰ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਏਕ ਸਾਥ ਰਹਨੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਬਨ ਜਾਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਮੇਂ ਹੋਤੀ ਹੈ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਏਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੋਰ, ਏਕਤਾ ਔਰ ਸਹਿਯੋਗ ਕੇ ਅਟੂਟ ਬੰਧਨ ਔਰ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੀ ਸੁਰੱਕਸ਼ਾ ਕੇ ਵਾਦੇ ਔਰ ਇਰਾਦੇ।
ਯਹੀ ਵਜਾਹ ਹੈ ਕਿ ਹਮਾਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਔਰ ਸਮਾਜ ਮੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਏਕਤਾ ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇ ਬਲ ਦੀਯਾ ਜਾਤਾ ਰਹਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਏਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਹਾਰਾ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਬਲਿਕ ਉਸਕੀ ਯੋਗਯਤਾ ਔਰ ਉਪਲਬਧਿ ਮੇਂ ਭੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਤਾ ਹੈ।
ਘਰ ਕਾ ਏਕ-ਏਕ ਸਦੱਸਯ ਪਰਿਵਾਰ ਰੂਪੀ ਇਮਾਰਤ ਕਾ ਆਧਾਰ ਸਤੰਭ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਇਸਕੇ ਹਰ ਸਦੱਸਯ ਕੀ ਯਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਨੀ ਚਾਹੀਏ ਕਿ ਉਸਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਇਮਾਰਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ, ਉਸਕੇ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਏਕ ਐਸੀ ਦੀਵਾਰ ਹੋ ਕਿ ਕੋਈ ਭੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਕਿਯੋਂਕਿ ਕਿਸੀ ਸਦੱਸਯ ਕੇ ਆਨੇ ਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਰ ਭਲੇ ਅਸਰ ਨਾ ਪੜੇ, ਲੇਕਿਨ ਕਿਸੀ ਏਕ ਕੇ ਜਾਨੇ ਸੇ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਟੂਟਕਰ ਬਿਖਰ ਜਾਤਾ ਹੈ।
ਹਮਾਰੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਤੋਂ ਮੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੋ। ਹਮਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੇਂ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਹੋ। ਹਮਾਰਾ ਹਰ ਪ੍ਰਯਾਸ ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਏਕਤਾ ਔਰ ਸਮ੍ਰਧਿ ਕੇ ਲੀਏ ਹੋ, ਐਸਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਤਾ, ਉਸ ਮੇਂ ਸੰਸਾਰ ਸਿਮਟ ਆਤਾ ਹੈ।

ਸਾਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਕਾ ਰਹੱਸਯ
ਦਿਵਿਤਿਯ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਮੇਂ ਜਾਪਾਨੀ ਸੇਨਾ ਨੇ ਏਕ ਬੜਾ ਰੋਚਕ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਯਾ ਥਾ। ਨਿਯਮ ਯਹ ਥਾ ਕਿ ਕਿਸੀ ਕੋ ਭੀ, ਕਿਸੀ ਪਰਕਾਰ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਹੋ ਤੋ ਵਹ ਉਸ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਨੇ ਕੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬਾਦ ਹੀ ਅਪਨੀ ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਯਤ ਕੋ ਸਿਕਾਯਤ-ਪੇਟੀ ਮੇਂ ਲਿਖਕਰ ਡਾਲ ਸਕਤਾ ਥਾ।
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਜੀਏ, ਇਸ ਨਿਯਮ ਕੇ ਲਾਗੂ ਹੋਨੇ ਕੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬਾਦ ਜਬ ਪੇਟੀਯਾਂ ਖੋਲੀ ਗਈਂ ਤੋ ਵੇ ਖ਼ਾਲੀ ਮਿਲੀਂ।
ਯਹ ਏਕ ਰੋਚਕ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਮੇਂ ਹਮਾਰੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮਾਜਿਕ

ਚਾਰ ਤਰਹ ਕੇ ਲੋਗ
ਏਕ ਬੜੀ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, ਜ਼ਰਾ ਧਯਾਨ ਸੇ ਸੁਨੀਏਗਾ:
ਜੋ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਔਰ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੋ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ
 ਵਹ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੂਰ ਭਗਾਓ
ਜੋ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ
 ਵਹ ਸੀਧਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਸਿਖਾਓ
ਜੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ
 ਵਹ ਸੋਇਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਉਠਾਓ
ਔਰ ਜੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਹ ਜਾਨਤਾ ਹੈ
 ਵਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਪਨਾ ਗੁਰੂ ਬਨਾਓ।
ਮਤਲਬ ਯਹ ਕਿ ਏਕ ਤੋ ਜੋ ਕੁਛ ਜਾਨਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੁਛ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰਖਤਾ, ਔਰ ਯਹ ਭੀ ਨਹੀਂ ਮਾਨਤਾ ਕਿ ਉਸੇ ਕੁਛ ਭੀ ਆਤਾ-ਜਾਤਾ ਨਹੀਂ, ਐਸਾ ਵਿਯਕਤਿ ਜੀਵਨ ਭਰ ਏਕ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਕਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਉਸੇ ਕੁਛ ਭੀ ਸਿਖਾਨਾ ਯਾ

ਸਮਯ
ਏਕ ਬਾਰ ਏਕ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ ਨੇ 'ਸਮਯ' ਕਾ ਚਿਤ੍ਰ ਬਨਾਯਾ, ਜਿਸ ਮੇਂ ਏਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਵਿਯਕਤੀ ਹੰਸਤਾ ਹੁਆ ਦੋਨੋਂ ਹਾਥ ਫ਼ੈਲਾਏ ਹੁਏ ਖੜਾ ਥਾ। ਉਸ ਕੇ ਮਾਥੇ ਪਰ ਤੋ ਬਹੁਤ ਸੇ ਬਾਲ ਥੇ ਪਰ ਸਰ ਕੇ ਪੀਛੇ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਵਹ ਏਕ ਦਮ ਗੰਜਾ ਥਾ।
ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਮਾਨਨਾ ਥਾ ਕਿ 'ਸਮਯ' ਜਬ ਆਤਾ ਹੈ ਤੋ ਵਹ ਆਪ ਕੀ ਔਰ ਬਾਹੇਂ ਫ਼ੈਲਾਏ ਆਤਾ ਹੈ, ਔਰ ਯਦਿ ਆਪ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਮਨੇ ਸੇ ਆਤੇ ਹੁਏ ਉਸ ਕੇ ਬਾਲੋਂ ਸੇ ਪਕੜ ਲੀਯਾ ਤੋ ਵਹ ਆਪ ਕੇ ਕਾਬੂ ਮੇਂ ਹੋਗਾ। ਪਰ ਅਗਰ ਆਪ ਨੇ ਉਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਨੇ ਦੀਯਾ ਤੋ ਫ਼ਿਰ ਪੀਛੇ ਸੇ ਆਪ ਕੇ ਹਾਥ ਉਸ ਕੇ ਗੰਜੇ ਸਰ ਪਰ ਫ਼ਿਸਲਤੇ ਰਹਿ ਜਾਏਂਗੇ। ਵਹ ਫ਼ਿਰ ਆਪਕੀ ਪਕੜ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਏਗਾ।
ਸਮਯ ਯਾਨੀ ਸੁਅਵਸਰ, ਮੌਕਾ, ਚਾਂਸ, ਔਪਰਚਿਉਨਿਟੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਹੀਂ ਆਤੇ। Opportunity knocks at the door only once - ਸੁਅਵਸਰ ਕੇਵਲ

ਬੀਤਾ ਹੁਆ ਕਲ - ਅੱਛਾ ਥਾ ਯਾ ਬੁਰਾ - ਲੌਟੇਗਾ ਨਹੀਂ। ਔਰ ਆਨੇ ਵਾਲਾ ਕਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ - ਅੱਛਾ ਹੋਗਾ ਯਾ ਬੁਰਾ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਜੋ ਬੀਤ ਗਈ ਸੋ ਬਾਤ ਗਈ
ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਏਕ ਸਿਤਾਰਾ ਥਾ
ਮਾਨਾ ਵੋ ਬੇਹਦ ਪਿਯਾਰਾ ਥਾ
ਵੋ ਡੂਬ ਗਯਾ, ਸੋ ਡੂਬ ਗਯਾ
ਅੰਬਰ ਕੇ ਆਂਗਨ ਕੋ ਦੇਖੋ
ਕਿਤਨੇ ਇਸ ਕੇ ਤਾਰੇ ਟੂਟੇ, ਕਿਤਨੇ ਇਸ ਕੇ ਪਯਾਰੇ ਛੂਟੇ
ਪਰ ਪੂਛੋ ਟੂਟੇ ਤਾਰੋਂ ਕਾ, ਕਬ ਅੰਬਰ ਸ਼ੋਕ ਮਨਾਤਾ ਹੈ
ਜੋ ਬੀਤ ਗਈ ਸੋ ਬਾਤ ਗਈ
ਬੀਤੇ ਹੁਏ ਕਲ ਔਰ ਆਨੇ ਵਾਲੇ ਕਲ ਕੇ ਬੀਚ ਹਮਾਰੇ ਹਾਥ ਮੇਂ ਹੈ 'ਆਜ'। ਇਸ 'ਆਜ' ਕੋ ਹਮ ਜੈਸਾ ਚਾਹੇਂ ਬਨਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ, ਬੀਤੇ ਹੁਏ ਕਲ ਸੇ ਸੀਖ

ਸਾਰਥਕ ਜੀਵਨ

ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਹੈ ਫਿਰ ਭੀ ਯਹ ਜੀਵਨ ਹਮਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਮੇਂ ਯਹ ਭੀ ਮਾਲੂਮ ਹੈ ਕਿ ਯਹ ਜੋ ਜੀਵਨ ਹੈ ਵੋ ਕਿਸੀ ਨਾ ਕਿਸੀ ਦਿਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਨਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਜਬ ਤਕ ਯਹ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਹੈ ਤਬ ਤਕ ਤੋ ਹਮ ਇਸਕਾ ਸਦੁਪਯੋਗ ਕਰੇਂ। ਗਿਨਤੀ ਇਸ ਬਾਤ ਸੇ ਨਾ ਹੋ ਕਿ ਹਮ ਕਿਤਨੇ ਸਾਲ ਜੀਵਿਤ ਰਹੇ, ਬਲਿਕ ਇਸ ਬਾਤ ਸੇ ਹੋ ਕਿ ਜਬ ਤਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹੇ, ਹਮਨੇ ਕਿਤਨੇ ਕਾਮ ਕੀਏ।
ਜੀਵਿਤ ਰਹਨੇ ਕਾ ਮਤਲਬ ਯਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਮਾਰੀ ਸਾਂਸੇਂ ਚਲਤੀ ਰਹੇਂ - ਉਸ ਕਾ ਮਤਲਬ ਤੋ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਨਈ ਸਾਂਸ ਕੇ ਸਾਥ, ਨਯਾ ਵਿਚਾਰ ਔਰ ਨਯਾ ਉਦੇਸ਼ਯ ਆਯਾ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਧੜਕਨੇਂ ਭਲੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਕੋ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤੀ ਹੋਂ, ਲੇਕਿਨ ਜੀਵਨ ਕਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਹਰ

ਕਾਸ਼!

ਸ਼ਬਦ ਰਚੇ 'ਕਲਮ' ਨੇ ਜਿਤਨੇ, 'ਜਿਬਹਾ' ਨੇ ਵੋ ਦੋਹਰਾਏ।
ਉਨ ਮੇਂ ਹੈ ਏਕ ਸ਼ਬਦ 'ਕਦਾਚਿਤ', ਜਗ, ਜੀਵਨ ਸੁਨ ਥੱਰਾਏ॥
ਹਰੀ ਰਿਦਯ ਕੀ ਸ਼ਾਂਤਿ ਇਸੀ ਨੇ, ਹਰਾ ਹਰਸ਼ ਔਰ ਕਰਮ।
ਜੀਵਨ ਹੁਆ ਨਿਰਾਸ਼, ਗਯਾ ਉਤਕਰਸ਼, ਦਯਾ ਔਰ ਧਰਮ॥

ਦੁਨੀਯਾ ਮੇਂ ਜਿਤਨੇ ਭੀ ਸ਼ਬਦ ਕਲਮ ਸੇ ਲਿਖੇ ਜਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਯਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਸੇ ਬੋਲੇ ਜਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ, ਉਨ ਮੇਂ ਸੇ ਅਗਰ ਕੋਈ ਸਬ ਸੇ ਦੁਖਦਾਈ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਤੋ ਵਹ ਹੈ 'ਕਾਸ਼'। ਕਾਸ਼ ਕਿ ਐਸਾ ਹੋਤਾ, ਕਾਸ਼ ਕਿ ਵੈਸਾ ਹੋਤਾ! ਇਸ 'ਕਾਸ਼' ਕੋ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਲੋਗ ਅਪਨੀ ਆਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸੀ ਦੁਖ ਮੇਂ ਬਿਤਾ ਦੇਤੇ ਹੈ ਕਿ 'ਕਾਸ਼' ਉਨਹੋਂ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਆ

ਯੋਗਯਤਾ ਕਾ ਉਪਹਾਰ
ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਸ਼ਤਰੂ ਕੋ ਕਭੀ ਉਪਹਾਰ ਦੇਨਾ ਹੈ ਤੋ ਉਸੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਨਾ ਚਾਹੀਏ। ਯਦਿ ਅਪਨੇ ਮਿਤ੍ਰ ਕੇ ਲਿਏ ਕੋਈ ਸਰਵੋਤਮ ਉਪਹਾਰ ਹੈ ਤੋ ਵਹ ਹੈ - ਅਪਨੇ ਰਿਦੈ ਮੇਂ ਸਥਾਨ। ਅਪਨੇ ਵਿਰੋਧੀਯੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਉਪਹਾਰ ਹੈ - ਪਰੋਓਪਕਾਰ। ਕਿਸੀ ਬੱਚੇ ਕੇ ਲਿਏ ਉਪਯੋਗੀ ਉਪਹਾਰ ਹੈ - ਉਚਿਤ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ। ਪਿਤਾ ਕਾ ਉਪਹਾਰ ਹੈ - ਆਦਰ। ਔਰ ਮਾਤਾ ਕਾ ਉਪਹਾਰ ਹੈ - ਐਸੀ ਉਪਲਬਧਿ ਜਿਸ ਸੇ ਵੇ ਹਮ ਪਰ ਗਰਵ ਕਰ ਸਕੇਂ। ਲੇਕਿਨ ਕਭੀ ਸਵੰਯ ਕੋ ਉਪਹਾਰ ਦੇਨਾ ਹੋ ਤੋ ਅਪਨੇ ਲਿਏ ਯੋਗਯਤਾ ਸੇ ਬੜਾ ਔਰ ਕੋਈ ਉਪਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤਾ।
ਜਿਸ ਤਰਹ ਸੇ ਏਕ ਦੀਏ ਕੀ ਲੌ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਨੇ ਆਸਪਾਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫ਼ੈਲਾਤੀ ਹੈ ਬਲਿਕ ਦੂਸਰੇ ਦੀਯੋਂ ਕੋ ਭੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਸਹਾਯਕ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਉਸੀ ਤਰਹ

ਲਕਸ਼ਯ ਪ੍ਰਾਪਤੀ

ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਸੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਚਨਾ ਅਕਲਮੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਮ ਕਰਤੇ ਸਮਯ ਸੋਚਨਾ ਸਤ੍ਰਕਤਾ ਹੈ ਔਰ ਕਾਮ ਕਰ ਚੁਕਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਸੋਚਨਾ ਮੂਰਖਤਾ। ਦਰਅਸਲ, ਹਮਮੇਂ ਏਕ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ ਕਿ ਹਮ ਅਪਨੇ ਲਕਸ਼ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਔਰ ਨਾ ਹੀ ਉਨਹੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਹਮਾਰੇ ਸਾਮਨੇ ਆਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਹੀ ਅਪਨਾ ਭਾਗਯ ਮਾਨ ਲੇਤੇ ਹੈ ਔਰ ਆਧੇ ਮਨ ਸੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਜੁਟ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਪਰ ਯਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਲਕਸ਼ਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਾ ਹੋਨੇ ਸੇ ਔਰ ਉਸਕੇ ਲੀਯੇ ਤੈਯਾਰੀ ਨਾ ਕਰ ਪਾਨੇ ਸੇ ਪ੍ਰਾਯ: ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਹੀ ਹਮਾਰੇ ਹਾਥ ਲਗਤੀ ਹੈ। ਔਰ ਫ਼ਿਰ ਹਮ ਅਪਨੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਕਾ ਦੋਸ਼ ਉਨ ਸਮੱਸਿਆਓਂ ਕੇ ਸਰ ਡਾਲ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਜਿਨ ਸੇ ਨਿਪਟਨੇ ਕੇ ਲੀਯੇ ਹਮ ਖ਼ੁਦ ਹੀ

ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਆਂ

ਹਮ ਸਬ ਅਪਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਓਂ ਕਾ ਬੋਝ ਲੀਏ ਹੁਏ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਕਿਸੀ ਕਾ ਬੋਝ ਕਮ ਹੋਤਾ ਹੈ ਤੋ ਕਿਸੀ ਕਾ ਜ਼ਿਆਦਾ, ਪਰ ਬੋਝ ਉਠਾਨਾ ਸਬਕੋ ਪੜਤਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਹਮਮੇਂ ਸੇ ਜੋ ਲੋਗ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਤੇ, ਵਹ ਅਪਨੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਕਾ ਦੋਸ਼ ਉਨ ਪਰ ਲਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਓਂ ਕੋ ਦੇਤੇ ਹੈਂ।
ਦਰਅਸਲ, ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀਓਂ ਕੇ ਬੋਝ ਸੇ ਕੋਈ ਅਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ। ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਉਠਾਨੇ ਕੇ ਢੰਗ ਸੇ। ਯਦਿ ਆਪ ਅਪਨੇ ਸਰ ਪਰ ਬੋਝਾ ਠੀਕ ਸੇ ਨਹੀਂ ਉਠਾਏਂਗੇ, ਉਸੇ ਉਠਾਨੇ ਮੇਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਬਰਤੇਂਗੇ ਤੋ ਸ਼ਰਤੀਆ ਆਪ ਡਗਮਗਾ ਜਾਏਂਗੇ, ਔਰ ਗਿਰ ਭੀ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਯਾ ਫ਼ਿਰ ਗਿਰਨੇ ਕੇ

ਹਮ ਵੈਸੇ ਹੀ ਬਨਤੇ ਹੈਂ ਜੈਸੇ ਹਮਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

ਏਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਨੀ ਕਹਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਏਕ ਜੰਗਲ ਮੇਂ ਜਾਕਰ ਏਕ ਆਦਮੀ ਰੋਜ਼ ਚਿੱਲਾਤਾ ਥਾ, ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ-ਸ਼ੇਰ ਆਇਆ, ਔਰ ਏਕ ਦਿਨ ਸਚਮੁਚ ਸ਼ੇਰ ਆ ਹੀ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਹਾਨੀ ਮੇਂ ਕਿਆ ਤਥਯ ਹੈ, ਕਿਤਨੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਯਹ ਤੋ ਨਹੀਂ ਮਾਲੂਮ, ਲੇਕਿਨ ਅਗਰ ਹਮ ਗ਼ੌਰ ਕਰੇਂ ਤੋ ਪਤਾ ਚਲਤਾ ਹੈ ਹੈ ਕਿ ਹਮਾਰੇ ਵਿਚਾਰੋਂ ਕਾ ਹਮਾਰੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਓਂ ਪਰ ਕਿਤਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੜਤਾ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ ਸ਼ੇਰ ਕਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਆ, ਔਰ ਏਕ ਦਿਨ ਸ਼ੇਰ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਾਤ ਮੇਂ ਕੋਈ ਆਸ਼ਚਰਯ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਮਾਰੇ ਅੰਦਰ ਜਿਸ ਤਰਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਹੋਤੇ ਹੈਂ, ਹਮਾਰੇ ਬਾਹਰ ਵੈਸੇ ਹੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਤਾ ਹੈ।
ਇਸਲੀਏ, ਅਗਰ ਹਮਾਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਹੋਂਗੇ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਲੀਏ ਭੀ ਵੈਸੀ ਹੀ ਪਰਿਸਥਿਤੀਆਂ ਬਨੇਂਗੀ, ਔਰ ਜੁੜੇ ਲੋਗੋਂ ਪਰ ਭੀ ਵੈਸਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੜੇਗਾ।
ਅਗਰ ਹਮ ਮਨ ਮੇਂ ਪਤਨ ਕਾ ਵਿਚਾਰ ਰਖਤੇ ਹੈਂ ਤੋ

ਦ੍ਰਿੜਤਾ

ਆਂਖੇਂ ਅਲਗ ਸਪਨੇ ਦੇਖਤੀ ਹੈਂ, ਦਿਲ ਮੇਂ ਅਲਗ ਉਮੰਗੇਂ ਉਠਤੀ ਹੈਂ, ਦਿਮਾਗ ਮੇਂ ਤਰਹ-ਤਰਹ ਕੀ ਯੋਜਨਾਏਂ ਬਨਤੀ ਹੈਂ ਔਰ ਜੀਵਨ ਕਈ ਉੱਦੇਸ਼ਿਯੋਂ ਸੇ ਘਿਰਾ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਆਜ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਨ ਕਈ ਲਕਸ਼ਿਯੋਂ, ਕਈ ਮਹੱਤਵਕਾਂਕਸ਼ਾਓਂ ਔਰ ਅਨੇਕ ਉੱਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਘਿਰ ਸਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਇਸ ਦੌੜ ਮੇਂ ਹਮ ਕਈ ਦਿਸ਼ਾਓਂ ਮੇਂ ਦੌੜਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਐਸਾ ਲਗ ਰਹਾ ਹੈ ਜੈਸੇ ਹਮ ਕਈ ਚੀਜ਼ੋਂ ਕੋ ਏਕ ਸਾਥ ਪਾ ਲੇਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੋਂ। ਔਰ ਇਸੀ ਕੇ ਫ਼ੇਰ ਮੇਂ ਹਮਾਰੇ ਹਾਥ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਗ ਪਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਹਮਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਓਂ ਮੇਂ ਬਿਖਰਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ।
ਇਨਸਾਨ ਮੇਂ ਕਿਸੀ ਭੀ ਲਕਸ਼ਿਯ ਕੋ ਪਾਨੇ ਕੀ ਪਰਿਆਪਤ ਕਸ਼ਮਤਾ ਔਰ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਬ ਲਕਸ਼ਿਯ ਬੰਟ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਹਮਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਭੀ ਬੰਟ ਕਰ,

ਨੀਂਵ ਕਾ ਪੱਥਰ

ਏਕ ਸੁੰਦਰ ਇਮਾਰਤ ਕੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਤੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਹਕੀਕਤ ਯਹਿ ਹੈ ਕਿ ਵਹਿ ਇਮਾਰਤ ਨੀਂਵ ਕੇ ਪੱਥਰ ਪਰ ਲਦਾ ਹੁਆ ਏਕ ਬੋਝ ਹੈ। ਫੂਲੋਂ ਕੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਔਰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਕਾਇਲ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਏਕ-ਏਕ ਫੂਲ ਉਸ ਬੀਜ ਕਾ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਹੋਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸੇ ਇਤਨਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਔਰ ਮਹਿਕਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇਤਾ ਹੈ।
ਹਮਾਰੇ ਜੀਵਨ ਕਾ ਦਰਸ਼ਨ ਭੀ ਯਹੀ ਹੈ। ਹਮ ਦੂਸਰੋਂ ਪਰ ਬੋਝ ਕਿਉਂ ਬਨੇਂ? ਕਿਉਂ ਨਾ ਹਮ ਅਪਨੇ ਆਪ ਕੋ ਇਤਨਾ ਯੋਗਿਯ, ਸਕਸ਼ਮ ਔਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਂ ਕਿ ਹਮਾਰੇ ਕੰਧੇ ਦੂਸਰੋਂ ਕਾ ਬੋਝ ਉਠਾ ਸਕੇਂ? ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਕਿਤਨਾ ਬੜਾ ਔਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਏ, ਲੇਕਿਨ ਉਸਕਾ ਜੀਵਨ ਜੜ੍ਹੋਂ ਕੇ ਪੋਸ਼ਣ ਪਰ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਤਾ ਹੈ। ਹੀਰਾ ਕਿਤਨਾ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਔਰ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ, ਨੀਂਵ ਕਾ ਪੱਥਰ ਬਨਕੇ , ਇਮਾਰਤ ਕਾ ਬੋਝ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਮੇਂ ਸਾਹਸੀ ਵਹੀ ਹੈ ਜੋ

ਸਭਿਅਤਾ ਕਾ ਮੂਲਯ
ਕਵਿ ਔਰ ਲੇਖਕ, ਅਘਿਯ ਜੀ ਕੀ ਕੁਛ ਪੰਕਤੀਆਂ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀ ਹੈਂ:
ਸਾਂਪ ਤੁਮ ਸਭਿਅ ਤੋ ਹੁਏ ਨਹੀਂ
ਸ਼ਹਿਰ ਮੇਂ ਬਸਨਾ ਤੁਮਹੇਂ ਆਇਆ ਨਹੀਂ
ਏਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੂਛੂੰ, ਉੱਤਰ ਦੋਗੇ?
ਫ਼ਿਰ ਕਹਾਂ ਸੇ ਸੀਖਾ ਡਸਨਾ?
ਵਿਸ਼ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆਇਆ?
ਯੇਹ ਕੇਵਲ ਏਕ ਵਿਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਕੀ ਜੋ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਵਿ ਕੀ ਕਲਮ ਸੇ ਪੈਦਾ ਹੁਈ ਹੈ, ਉਸਕੇ ਪੀਛੇ ਏਕ ਗਹਿਰਾ ਦਰਦ ਭੀ ਛਿਪਾ ਹੈ। ਮਨੁਸ਼ਯ ਕਭੀ ਜੰਗਲੀ ਥਾ, ਫ਼ਿਰ ਵਹ ਸਾਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਬਨਾ। ਗਿਆਨ ਔਰ ਵਿਗਿਆਨ ਮੇਂ ਪ੍ਰਗਤੀ ਕਰਤੇ ਹੁਏ, ਵਹ ਔਰ ਉਸ ਕੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅੰਤ੍ਰਿਕਸ਼ ਕੀ ਉੰਚਾਈਓਂ ਤਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਰ ਦੂਸਰੀ ਔਰ ਉਸਨੇ ਜੰਗਲ ਕਾਟ ਡਾਲੇ, ਧੁਏਂ ਔਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਾ ਦਮ ਘੋਟ ਡਾਲਾ, ਵਾਹਨੋਂ ਔਰ ਕਲ-ਕਾਰਖਾਨੋਂ ਕੇ

ਅੰਤਰ
ਇਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਮੇਂ ਹਰ ਜਗਹ ਕੁਛ-ਨਾ-ਕੁਛ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਓਂ ਮੇਂ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਵਸਤੂਓਂ ਮੇਂ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਂ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਂ ਅੰਤਰ ਹੈ।
ਲੇਕਿਨ ਕਈ ਚੀਜ਼ੇਂ ਐਸੀ ਭੀ ਹੈਂ, ਜਿਨਮੇਂ ਅੰਤਰ ਹੋਤੇ ਹੂਏ ਭੀ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੰਧਹੀਨ ਫੂਲ ਔਰ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਫੂਲ ਮੇਂ ਕਿਆ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਸੁਗੰਧ ਕਾ ਆਭਾਵ ਹੈ, ਸੂਖੀ ਨਦੀ ਔਰ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਮੇਂ ਕਿਆ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਨੇ ਮੇਂ ਦੋਨੋਂ ਬੇਕਾਰ ਹੈਂ। ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਦੋਸਤ ਔਰ ਦੁਸ਼ਮਨ ਮੇਂ ਕਿਆ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਦੋਨੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈਂ। ਤੀਖਾ ਬਾਣ ਔਰ ਤੀਖੀ ਵਾਣੀ ਮੇਂ ਕਿਆ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਦੋਨੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਤੇ ਹੈਂ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਔਰ ਕਾਇਰ ਮੇਂ ਕਿਆ ਅੰਤਰ ਹੈ? ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲੋਂ ਸੇ ਡਰਤੇ ਹੈਂ।
ਤੋ ਅੰਤਰ ਭਲੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਮੇਂ ਹੋ, ਪਰ

ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ 'ਅਮਿਤਾਭ ਕਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ' ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਾਹੇ ਬਗਾਹੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਾਇਰ ਡਾ: ਹਰੀਵੰਸ਼ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕਵੀਤਾਵਾਂ ਵੀ ਛਾਪਦੇ ਰਹਾਂਗੇ। : ਕੰਵਰ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਭੂਮਿਕਾ
ਕਿਸੀ ਪੁਸਤਕ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਨਾ ਬੜਾ ਹੀ ਕਠਿਨ ਕਾਮ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਜਬ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਨੇ ਕੀ ਬਾਤ ਆਈ ਤੋ ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਧਿਆਨ ਉਨ ਮਿਤ੍ਰੋਂ ਪਰ ਗਿਆ ਜੋ ਸਹਾਇਕ ਬਨ ਸਕਤੇ ਥੇ ਇਸੇ ਲਿਖਨੇ ਮੇਂ। ਮਿਤ੍ਰੋਂ ਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਮਿਤ੍ਰੋਂ ਕੀ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੂਆ। ਸੋਚਾ, ਬਾਬੂਜੀ ਸੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲੂੰ। ਉਨਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭੀ ਉਨਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਥੀ, ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ। ਅਬ ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਲਿਖ ਰਹਾ ਹੂੰ ਸਵੈਯੰ ਲਿਖ ਰਹਾ ਹੂੰ। ਗ਼ਲਤ ਹੋ, ਸਹੀ ਹੋ, ਉਲਟਾ ਹੋ, ਸੀਧਾ ਹੋ, ਲੇਕਿਨ ਹੈ ਅਪਨਾ। ਅਬ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੂੰ।
ਟੈਲੇਵੀਯਨ ਕੇ ਲੀਏ ਜਬ 'ਕੌਨ ਬਨੇਗਾ ਕ੍ਰੋੜਪਤੀ' ਕੀ

ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ

ਹਨੀ ਸੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਟੂਟ ਗਈ ਮਗਰ ਤਲਾਕ ਭੀ ਹਮਾਰੀ ਦੋਸਤੀ ਕਾ ਕੁਛ ਬਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਸਕਾ। ਔਰ ਅਗਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕੇ ਅਲੱਗ ਹੋਨੇ ਸੇ ਬੱਚੋਂ ਮੇਂ ਕੋਈ ਐਸੀ ਕੜਵਾਹਟ ਨਹੀਂ ਆਈ ਤੋ ਇਸ ਮੇਂ ਮੇਰਾ ਕਮਾਲ ਬਹੁਤ ਕਮ ਔਰ ਹਨੀ ਕੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਹਨੀ ਆਜ ਏਕ ਬਹੁਤ ਕਾਮਯਾਬ ਫ਼ਿਲਮ ਰਾਈਟਰ ਹੈ ਔਰ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਅੱਛੀ ਦੋਸਤ। ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਮੇਂ ਕਮ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਇਤਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਤਾ ਹੂੰ ਜਿਤਨੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਹਨੀ ਕੇ ਲੀਏ ਹੈ।
ਮੈਨੇ ਏਕ ਕਦਮ ਉਠਾ ਤੋਂ ਲੀਆ ਥਾ ਮਗਰ ਘਰ ਸੇ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕਈ ਬਰਸੋਂ ਤਕ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਕਟੀ ਉਮ੍ਰ ਹੋਟਲੋਂ ਮੇਂ ਮਰੇ ਅਸਪਤਾਲ ਜਾਕਰ' ਜੈਸੀ ਹੋ ਗਈ। ਸ਼ਰਾਬ ਪਹਿਲੇ ਭੀ ਬਹੁਤ ਪੀਤਾ ਥਾ ਮਗਰ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀਨੇ ਲਗਾ। ਯੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾ

ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ

ਕਾਮਯਾਬੀ ਭੀ ਜੈਸੇ ਅਲਾਦੀਨ ਕਾ ਚਿਰਾਗ਼ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਦੇਖਤਾ ਹੂੰ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੈ ਔਰ ਲੋਗ ਮੇਹਰਬਾਂ। ਸਾਲ-ਡੇੜ੍ਹ ਸਾਲ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਔਰ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਮਿਲਨੇ ਕੋ ਹੈ। ਹਾਥ ਲਗਤੇ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਸੋਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਔਰ ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਹਾ ਹੂੰ-ਅਪਨਾ ਪਹਿਲਾ ਘਰ, ਅਪਨੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰ। ਤਮੰਨਾਏਂ ਪੂਰੀ ਹੋਨੇ ਕੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ ਹੈਂ ਮਗਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੇਂ ਤਨਹਾਈ ਤੋ ਅਬ ਭੀ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਔਰ ਗੀਤਾ ਕੇ ਸੈੱਟ ਪਰ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹਨੀ ਈਰਾਨੀ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਵੋ ਏਕ ਖੁਲੇ ਦਿਲ ਕੀ, ਖ਼ਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਕੀ, ਮਗਰ ਬਹੁਤ ਹੰਸਮੁਖ ਸਵਭਾਵ ਕੀ ਲੜਕੀ ਹੈ। ਮਿਲਨੇ ਕੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹਮਾਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਬਾਪ ਕੇ ਕਈ ਦੋਸਤੋਂ ਕੋ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ ਮਗਰ ਅਪਨੇ ਬਾਪ ਕੋ ਨਹੀਂ (ਕੁਛ ਜ਼ਖ਼ਮੋਂ ਕੋ ਭਰਨਾ ਅਲਾਦੀਨ ਕੇ ਚਿਰਾਗ਼ ਕੇ ਬੱਸ ਕੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ-ਯੇ ਕਾਮ ਸਿਰਫ਼ ਵਕਤ ਹੀ