?????? ?????? ?? ??? ???? ??????? ?? ??? ?????? ?????? ???? ?? ???? ???? ???? ?? ??? ????? ??? ???? ??? ??? ?? ?????? ?? 5 ??? ????? ??? ????? ??? ????? ???????? ???? ??? ?? ???? ???? ???? ??? ??? ???? ??? ?? ?? ???? ??????? ??? ??? ????? ???? ??? ??? ????? ?? ???? ?? ?? ???? ????? ?? ?????? ?? ??? ??? ???? ????? ???? ??? ???? ??? ?? ??? ???? ?? ??? ??? ???? ???? ???? ?? ??? ????? ?? ??? ?? ?? ???? ?? ??? '?? ??? ???? ???? ??? ?? ??? ?? ?? ????? ??? ?? ????? ???? ?? ?? ?? ?? ???? ?? ???? ???? ??? ?? ??? ??? ????? ?? ?????? ????? ?? ?? ??? ????? ?? ??? ??? ??? ??? ???? ???? ?? ??? ?? ??? ?? ????? ?? ???? ???? ???? ?? ????? ??? ???? ??? ?? ??????? ?? ???? ??, ????
ਅਨੇਕਾ੬ ਲੋਕਾ੬ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਲਵਾ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚ ਕੈ੬ਸਰ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾ੬ ਖੇਤਰਾ੬ ਮਾਝਾ ਅਤੇ ਦੁਆਬਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਪੀਲੀਏ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਹ ਜੋ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਗੰਧਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਹੋਰ ਹੇਠਾ੬ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਲੋਕਾ੬ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾ੬ ਦੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਛੋਟੀਆ੬ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆ੬ ਬਿਮਾਰੀਆ ਦਾ ਇੰਨਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾ੬ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿਮਾਰੀਆ੬ 'ਤੇ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਪੈ੬ਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰਾ੬ ਜਾ੬ ਰਿਪੋਰਟਾ੬ ਵੀ ਛੱਪ ਰਹੀਆ੬ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਕਾਰਵਾਈਆ੬ ਕਰਨ ਜਾ੬ ਲੋਕਾ੬ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੇ ਯਤਨਾ੬ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾ੬ ਦਾ ਦਰਦ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇ੬ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆ੬ ਰਿਪੋਰਟਾ੬ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆ੬ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾ੬ ਨੇ ਜੋ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ੬ਦਾ ਹੈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਝਟਕੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇੰਕਸਾਫ਼ ਕੇ੬ਦਰੀ ਪੇ੬ਡੂ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਜੈਰਾਮ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾ੬ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ 2462 ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ (ਪੇ੬ਡੂ ਇਲਾਕਿਆ੬ ਵਿੱਚੋਂ) ਮੁੰਬਈ ਸਥਿਤ ਭਾਬਾ ਅਟੌਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾ੬ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੇ 1642 ਨਮੂਨਿਆ੬ ਦੇ ਜੋ ਨਤੀਜੇ ਭੇਜੇ, ਉਨ੍ਹਾ੬ ਵਿੱਚੋਂ 1140 ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫਲੋਰਾਈਡ, ਸੈਲੀਟਨੀ ਜਾ੬ ਪਾਰੇ ਵਰਗੇ ਤੱਤਾ੬ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ੬ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਾਲਵਾ ਬੈਲਟ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਨਰਮੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆ੬ ਵਿੱਚ ਤਾ੬ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹੜੀਆ੬ ਕਿਹੜੀਆ੬ ਬਿਮਾਰੀਆ੬ ਲੱਗ ਰਹੀਆ੬ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾ੬ ਮਾਹਿਰ ਦੱਸਣਗੇ ਪਰ ਆਮ ਲੋਕਾ੬ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੱਤ ਕਾਰਨ ਕੈ੬ਸਰ ਫ਼ੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾ੬ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾ੬ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 2100 ਵਿਅਕਤੀਆ੬ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਜਿਨ੍ਹਾ੬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 32 ਵਿਅਕਤੀਆ੬ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਪੀਲੀਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪੱਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ 10 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾ੬ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਪੀਲੀਆ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਕੈ੬ਸਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਾਟਨ ਬੈਲਟ ਵਿੱਚੋਂ 9600 ਲੋਕਾ੬ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਤਾ੬ ਉਨ੍ਹਾ੬ ਵਿੱਚੋਂ 2500 ਲੋਕਾ੬ ਨੂੰ ਕੈ੬ਸਰ ਪੀੜਤ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਕਾਲਾ ਪੀਲੀਆ ਜੋ ਕਿ ਕੈ੬ਸਰ ਜਿੰਨੀ ਮਾਰੂ ਬਿਮਾਰੀ ਤਾ੬ ਨਹੀ੬ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾ੬ ਮਰੀਜ਼ ਕੁੱਝ ਹੀ ਸਾਲਾ੬ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਆਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਢਾ ਨਾਲਾ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢੇ ਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀਆ੬ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆ੬ ਦਾ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇਲਾਕਿਆ੬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਕੁੱਝ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 8 ਜੀਅ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਵਿੱਕ ਗਈ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਰਦ ਜੀਅ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੱਚਿਆ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਰਨਾ੬ ਇਲਾਕਿਆ੬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੈ। ਮੋਗਾ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਤਾ੬ ਜਿਵੇ੬ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾ੬ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਲਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕੈ੬ਪ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਖ਼ੂਨ ਪ੍ਰੀਖਣ ਲਈ ਟੈਸਟ ਲਏ ਗਏ ਤਾ੬ ਪਿੰਡ ਦੇ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾ੬ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਪੀਲੀਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉਨਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾ੬ ਤਾ੬ ਸਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆ੬ ਦੀ ਜਕੜ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਸਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਭਾਵੇ੬ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾ੬ ਬਿਮਾਰੀਆ੬ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਹਰ ਯਤਨ ਕਰੇਗੀ ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾ੬ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਭਰੋਸਿਆ੬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।
ਇਕ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਇਹ ਕਿ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰ: ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇ੬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾ੬ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾ੬ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏਗੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ੬ ਵੀ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆ੬ ਵਿੱਚ ਆਰ. ਓ. ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾ੬ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆ੬ ਅੱਧੀਆ੬ ਬਿਮਾਰੀਆ੬ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆ੬।
