Image Courtesy :jagbani(punjabkesar)

ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਮ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਖ਼ਾਂਸੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਆਦਿ, ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਮੁਲਕਾਂ ‘ਚ ਸਰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਰਮੀ, ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਸਾਤ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਕਾਰਣ ਖ਼ਾਂਸੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਿਹੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਵੱਲ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਾਂਸੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਜਿਹੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕੇਗਾ।
ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ: ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਸ਼, ਨੱਕ ਬੰਦ, ਨੱਕ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਹਿਣਾ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਣਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਛਿੱਕਾਂ ਆਉਣਾ, ਆਦਿ।
ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ
ਸਾਡਾ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਫ਼ਾਈ ਆਦਿ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਕਿਸੇ ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਾਣਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਸੰਬੰਧੀ ਗ਼ਲਤ ਆਦਤਾਂ, ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕਦਮ ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਾ, ਸਾਡਾ ਗ਼ਲਤ ਰਹਿਣ – ਸਹਿਣ, ਆਦਿ।
ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ਤੇ ਕੁੱਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣਾ, ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਖਾਣਾ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ – ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ, ਘਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ, ਆਦਿ।
ਸਰਦੀ ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਜੂਰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖ਼ਾਂਸੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲਹਸਣ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ‘ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜ਼ੁਕਾਮ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਦਰਕ ਦਾ ਰਸ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਗਰਮ ਕਰ ਕੇ ਚੱਟਣ ਨਾਲ ਗਲੇ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਲੱਠੀ ਦਾ ਚੂਰਣ ਸ਼ਹਿਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਚੱਟਣ ਨਾਲ ਸਰਦੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਗਿਲਾਸ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਮਚ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰੱਸ ਅਤੇ ਦੋ ਚੱਮਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ ਪਾ ਕੇ ਪੀਣ ਜਾਂ ਲੌਂਗ ਅਤੇ ਨਮਕ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਾਢੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਹਲਕੇ ਗਰਮ ਤੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਨਜ਼ਲੇ ਤੋਂ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਕੰਬੋਜ